Görünmez Günahlar: Dijital Dünyada Kul Hakkı ve Sosyal Medya Ahlakı

 Teknolojinin hayatımızın merkezine yerleştiği, akıllı telefonların elimizden düşmediği dijital bir çağda yaşıyoruz. Sosyal medya platformları; uzaktakileri yakınlaştırırken, bilgiye ulaşmayı kolaylaştırırken farkında olmadan bizleri büyük bir imtihanın da eşiğine getirdi. Gerçek hayatta yapmaktan çekindiğimiz, edebimize ve ahlakımıza yakıştıramadığımız pek çok davranışı, maalesef bir ekranın ve klavyenin arkasına sığındığımızda kolayca sergileyebiliyoruz.

"Göz görmez, kimse bilmez" yanılgısıyla atılan bir tweet, yapılan bir yorum veya paylaşılan bir fotoğraf, dijital dünyada binlerce insanın kul hakkına girmemize sebep olabiliyor. Peki, sosyal medyanın bu görünmez günahlarına karşı İslami duruşumuz ne olmalıdır?

1. Klavye Arkasındaki Gıybet ve Linç Kültürü

Sosyal medyanın en büyük tuzaklarından biri, insanları acımasızca eleştirme, kınama ve tabiri caizse "linç etme" özgürlüğü sunuyormuş gibi görünmesidir. Tanımadığımız bir insanın hatasını veya açığını gördüğümüzde, altına yüzlerce kırıcı yorum yazmak ya da o içeriği beğenerek yayılmasını sağlamak gerçek hayattaki gıybet ve iftiradan farksızdır.

Rabbimiz, bizi başkalarının kusurlarını aramaktan ve gıybet yapmaktan kesin bir dille meneder:

"Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın. Biriniz diğerini arkasından çekiştirmesin..." (Hucurât Suresi, 12)

Gerçek hayatta bir ortamda birinin arkasından konuşmak ne kadar günahsa, bunu dijital ortamda milyonların görebileceği şekilde yapmak o günahı katbekat artırır. Unutmayalım ki, sosyal medyada hakkına girdiğimiz bir insanın helalliğini almak, gerçek hayatta o insanı bulup helalleşmekten çok daha zordur.

2. Bilgi Kirliliği ve Yalan Haber Yayma Sorumluluğu

Sosyal medyada önümüze düşen her haberi, doğruluğunu araştırmadan bir tıkla paylaşmak (retweet etmek, hikayeye eklemek) günümüzün en büyük hastalıklarından biridir. Doğru olmayan bir bilgiyi yayarak bir insanın veya kurumun itibarını zedelemek, toplumda infiale yol açmak ağır bir vebaldir.

İslam dini, duyulan her söze hemen inanılmamasını ve araştırılmasını emreder:

"Ey iman edenler! Bilmeden birilerine zarar verip de sonra yaptığınıza pişman olmamanız için, yoldan çıkmışın biri size bir haber getirdiğinde doğruluğunu araştırın." (Hucurât Suresi, 6)

Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.) ise bizleri bu konuda çok net bir şekilde uyarır:

"Her duyduğunu söylemesi (paylaşması), kişiye yalan olarak yeter." (Müslim, Mukaddime 5)

Dijital dünyada bir Müslümanın şiarı, "Paylaş" butonuna basmadan önce "Bu bilgi kesin doğru mu ve bunu paylaşmamın kime ne faydası var?" diye düşünmek olmalıdır.

3. Mahremiyet İhlali ve Beğeni (Like) Çılgınlığı

Daha fazla izlenmek, daha çok beğeni almak ve dikkat çekmek arzusu, modern insanın mahremiyet sınırlarını esnetmesine yol açtı. Evlerimizin içi, yediğimiz yemekler, çocuklarımızın her anı ve en özel hallerimiz sosyal medyanın vitrinine meze olabiliyor. Üstelik sadece kendi mahremiyetimizi değil, başkalarının fotoğraflarını izinsiz paylaşarak onların da özel hayat hakkını ihlal edebiliyoruz.

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ahlakın özünü şu hadis-i şerifle açıklar:

"Müslüman, dilinden ve elinden Müslümanların zarar görmediği kimsedir." (Buhârî, Îmân 4)

Dijital dünyada "elimiz", akıllı telefon ekranına dokunan parmaklarımızdır. Parmaklarımızla yazdığımız yorumlar, beğendiğimiz gönderiler ve paylaştığımız içerikler eğer bir başkasına zarar veriyorsa, onun haklarını çiğniyorsa, ahlaki sınırlarımızın dışına çıkmışız demektir.

Son Söz: Dijital Dünyada Müslümanca Duruş

Sevgili Dostlar,

Sosyal medya hesaplarımız, ahirette önümüze açılacak olan amel defterlerimizin dijital birer kopyasıdır. Klavyede bastığımız her harfin, ekranı kaydırırken beğendiğimiz her görselin hesabı sorulacaktır. Ekranlar bizi insanlardan gizleyebilir ama Allah’tan gizleyemez.

Gelin, sosyal medyayı bir günah dehlizi değil, bir hayır kapısı haline getirelim. Dilimizi koruduğumuz gibi parmaklarımızı da günahtan, gıybetten ve kul hakkından koruyalım. Profilimizde paylaştığımız her şey, arkamızda güzel bir sadaka-i cariye olarak kalsın.

Dost Yurdu

#DostYurdu #KulHakkı #SosyalMedyaAhlakı #DijitalDünya #GıybetEtme #YalanHaber #MüslümanDuruşu #Blogspot #Seyyah20